W architekturze gotyckiej kościół stracił swoje bezwzględne panowanie. Wiąże się to ze stopniowym wzrostem siły i znaczenia władzy świeckiej. Obok kościołów powstawały teraz ratusze, pomieszczenia dla cechów wytwarzających rozmaite produkty, hale targowe, domy mieszkalne i fortyfikacje, często z zamkami, które wznoszono także poza miastami. Bezpieczeństwo i trwałość kościołów zapewniał system filarowo-żebrowy. Z gotyckich filarów wybiegają u szczytu ceglane lub kamienne łuki zwane żebrami, łączące się z sobą po przekątnej. Każda czwórka filarów powiązana jest u góry na krzyż. Krzyż utworzony z owych żeber daje nazwę gotyckiemu sklepieniu krzyżowo-żebrowemu. Katedry gotyckie były niezwykle wysokie. Aby nie runęły, zabezpieczano je systemem łuków odporowych i skarp. O trwałości katedr decydował szkielet złożony z filarów i żeber. Stosowano już dużo większe okna, ostre na końcach, przez co wnętrza były znacznie jaśniejsze. Okna wypełniano maswerkiem-koronka ceglaną lub kamienną. Maswerk pojawiał się również nad głównym portalem kościoła, przypominała rozwinięty kwiat, czyli rozetę. Łuk ostry to nowość w sztuce gotyckiej. Cudowną ozdobą gotyckiego kościoła były witraże wprawiane w okna, przedstawiały postacie świętych. Miejsca nad portalami wypełniano wimpergami, a elementy pionowe przedłużano ku górze o ozdobne pinakle.